Waarom is RAM zo duur? De oorzaken van de prijsstijging

Het korte antwoord

RAM is duur omdat de fabrikanten van geheugenchips een klant hebben gevonden die veel meer betaalt dan de consument: datacenters voor AI en cloud. Elke wafer die naar een server gaat, wordt geen desktop of laptop kit. Daarbovenop wordt DDR4 afgebouwd en duurt het jaren voordat nieuwe fabrieken produceren. Het aanbod voor gewone pc's groeit dus traag, terwijl de vraag blijft.

Deze pagina hoort bij ons bredere stuk over RAMageddon en het RAM tekort. Hier houden we het bij een vraag: waarom werkgeheugen duurder wordt, oorzaak per oorzaak, en welke oorzaken waarschijnlijk blijven.

Drie makers bepalen de prijs

Bijna al het DRAM komt van drie bedrijven: Samsung, SK hynix en Micron. In het eerste kwartaal van 2026 hadden ze samen bijna 90% van de DRAM omzet, volgens TrendForce. In het tweede kwartaal was Samsung de grootste met 39,4%, voor SK hynix met 24,9%. De Chinese maker CXMT kwam in datzelfde kwartaal op 10% van de wereldwijde DRAM omzet, meldde BusinessKorea.

Met zo weinig spelers bepalen hun keuzes de prijs voor iedereen. Die keuzes leveren hen veel op. Bij Samsung boekte de chipdivisie in het derde kwartaal van 2026 een bedrijfswinst van 106,5 biljoen won, een marge van 72,4%, schreef TrendForce op basis van de cijfers van 29 oktober. Micron haalde in zijn vierde boekhoudkwartaal van 2026 een brutomarge van 86,8%, tegen 44,7% een jaar eerder. Een fabrikant met zulke marges heeft weinig reden om de prijs voor consumentenkits te verlagen.

AI servers krijgen voorrang

De belangrijkste oorzaak is HBM, het gestapelde geheugen op AI chips. Volgens Micron vraagt HBM ongeveer drie keer zoveel waferruimte als DDR5, zei het bedrijf in december 2025 tijdens de toelichting op zijn kwartaalcijfers, zo schreef Tom's Hardware. Micron gaf toen ook aan dat het maar de helft tot twee derde van de vraag van belangrijke klanten kon leveren.

Het gaat al lang niet meer alleen om HBM. TrendForce meldde in juni en juli 2026 dat ook gewone servers voor AI inferentie en agentic AI de vraag opdrijven, en die gebruiken standaard DDR5 servermodules. Dat zijn chips die anders in consumentengeheugen terecht hadden kunnen komen. Grote cloudbedrijven leggen hun aanbod bovendien vast met contracten van meerdere jaren, waardoor een groeiend deel van de productie al verkocht is voor het de vrije markt bereikt.

Het effect op prijzen is duidelijk in de cijfers van Samsung. Een geheugenmanager van het bedrijf zei dat de gemiddelde DRAM verkoopprijs in het derde kwartaal van 2026 met ongeveer 20% omhoog ging tegenover het kwartaal ervoor, terwijl het verkochte volume maar met een paar procent groeide, meldde TrendForce. De omzet komt dus vooral uit hogere prijzen, niet uit meer chips.

DDR4 is geen goedkope uitweg

Normaal wordt de oude generatie goedkoper zodra een nieuwe het overneemt. Deze keer niet. Samsung, SK hynix en Micron kondigden in 2025 aan dat ze DDR4 afbouwen om ruimte te maken voor DDR5, LPDDR5 en HBM. Cloudbedrijven bleven DDR4 voor servers bestellen, waardoor er voor pc's en consumentenproducten nog minder overbleef.

In juli 2025 werden 8GB DDR4 pc-modules zelfs duurder dan 8GB DDR5 modules, schreef TrendForce. Op de spotmarkt, waar handelaren en modulebouwers chips kopen, kostte de referentiechip voor DDR4 eind september 2025 gemiddeld 5,947 dollar. Op 27 oktober 2026 was dat 47,04 dollar, volgens de wekelijkse update van TrendForce. Taiwanese makers zoals Nanya en Winbond vullen een deel van het gat, maar niet alles.

Heeft je pc DDR4 nodig, kijk dan eerst naar de actuele DDR4 prijzen voor je ervan uitgaat dat de oudere kit de voordelige keuze is.

Extra fabrieken komen pas later

Meer DRAM maken gaat traag. Volgens TrendForce halen fabrikanten in 2026 extra productie vooral uit kleinere procestechnieken, omdat nieuwe cleanrooms tijd kosten. De eerste nieuwe fabriek van Micron in Idaho zou medio 2027 chips leveren, met New York rond 2030. SK hynix mikt op een eerste cleanroom in Yongin begin 2027.

Micron verwacht dat de leveringen van DRAM en NAND in de komende twee jaar elk jaar met zo'n 20 tot 25% groeien, en dat dat nog altijd niet genoeg is. CEO Sanjay Mehrotra zei op 30 september 2026 dat de vraag in 2027 en 2028 groter blijft dan het aanbod, met een krappere markt dan in 2026. TrendForce verwacht dat de contractprijzen van conventioneel DRAM in het vierde kwartaal van 2026 nog eens 10 tot 15% oplopen, en dat het aanbod van pc-geheugen in 2027 kan krimpen omdat meer capaciteit naar servers schuift.

Niet iedereen ziet het zo somber. Acer topman Jason Chen verwacht dat pc-prijzen in de eerste helft van 2027 pieken en daarna zakken, mede door goedkopere Chinese chips, schreef TechSpot. Onze lezing van de plannen: het grootste deel van de nieuwe capaciteit bij de grote drie gaat eerst naar HBM en servergeheugen. Een nieuwe fabriek betekent dus niet vanzelf goedkopere DDR5 in de webshop. Hoe de verwachtingen zich verhouden, lees je in onze RAM prijsvoorspelling.

Wat dit betekent in de Nederlandse webshop

Contractprijzen zijn wat grote kopers zoals pc-fabrikanten met de chipmakers afspreken. De prijs in de winkel volgt die contract- en spotprijzen met weken tot maanden vertraging. Omdat er in Nederland 21% btw op zit, komt een procentuele stijging van de netto prijs een op een terug in de prijs die je aan de kassa betaalt. Voor de eurozone als geheel meldde ComputerBase voor augustus 2026 een stijging van 345% op jaarbasis, zo schreef TechPowerUp. Dat cijfer is tweedehands en zegt niets over een specifieke Nederlandse winkel.

Onze eigen cijfers komen uit de wekelijkse meting bij Alternate.nl, Amazon.nl, Azerty, Coolblue, Megekko en Paradigit, laatst op 2 november 2026. Prijzen zijn inclusief btw. De tabel toont per desktop kit de laagste prijs, de mediaan en de laagste prijs per GB.

Verandering van de mediaan DDR5 desktop prijs per GB over 4 weken: nog niet gemeten. Over 12 weken: nog niet gemeten. Verandering sinds 13 oktober 2026: nog niet gemeten. Onze Nederlandse reeks is jong, dus deze cijfers gaan over de periode sinds we begonnen en niet over de hele prijsstijging. Hoe de weken op elkaar volgen, zie je in de RAM prijsgrafiek.

Heb je nu geheugen nodig, koop dan de capaciteit die je echt gebruikt en vergelijk de prijs per GB bij de DDR5 prijzen of de 32GB RAM prijzen. Kan een upgrade wachten, dan kost wachten weinig, maar geen van de bronnen hierboven wijst op een snelle daling.

Wat we nog niet weten

• Hoeveel van de nieuwe fabriekscapaciteit in 2027 en 2028 naar DDR5 voor consumenten gaat in plaats van naar HBM en servergeheugen.
• Of de vraag naar servers voor AI inferentie in hetzelfde tempo blijft groeien.
• Of goedkopere chips van kleinere makers zoals CXMT in grote aantallen in Europese webshops terechtkomen.
• Hoe lang Nederlandse winkels nog uit oudere, goedkoper ingekochte voorraad verkopen, wat een stijging tijdelijk kan maskeren.